Шаффоф механизм
ДАВЛАТ ХИЗМАТЛАРИГА ИШОНЧ-
эртанги кунга, келажакка ишонч!
Бир вақтлар фуқароларимиз арзимаган икки энлик битта маълумотнома олиш учун ҳам турли идоралар эшигида соатлаб, кунлаб, ҳатто ойлаб сарсон-саргардон бўлганига кўпчилигимиз гувоҳмиз. Бугунги кунда халқнинг оғирини енгил қилиш, уларга барча соҳаларда намунали хизмат кўрсатиш мақсадида Фармон ва қарорлар, турли меъёрий ҳужжатлар қабул қилинмоқда.
2017 йил 1 февралдан Ягона марказларнинг туманлар (шаҳарлар) ҳокимликлари тузилмасидан Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги тасарруфига ўтказилиши мазкур соҳани ривожлантириш бўйича кейинги қадам бўлиб, вертикал бошқарувни шакллантириш, уларнинг самарали фаолиятини ташкил этиш имконини берди.
2017 йил 1 апрелдан бошлаб рўйхатга олиш тартиб-таомилларини 30 дақиқагача қисқартириш имконини берувчи тадбиркорлик субъектларини давлат рўйхатидан ўтказишнинг автоматлаштирилган тизими ишга туширилганлиги «Doing Business 2018» глобал рейтингидаги «Бизнесни рўйхатдан ўтказиш» кўрсаткичи бўйича Ўзбекистоннинг мавқеини 24-ўриндан 11-ўринга яхшилашга хизмат қилганлиги ҳам бу борадаги муваффақиятлардан бири саналади.
2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси ва Ўзбекистон Республикасида Маъмурий ислоҳотлар концепциясини амалга ошириш, шунингдек, давлат хизматлари кўрсатиш миллий тизимини тубдан ислоҳ қилишнинг энг муҳим йўналишларидан бири сифатида «Халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халқимизга хизмат қилиши керак» деган улуғвор ғояни сўзсиз амалга оширишни назарда тутади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 12 декабрдаги “Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги давлат хизматлари агентлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги ПҚ 3430-сон қарори худди ана шундай халқ манфаатларини кўзлаб, фуқароларнинг ортиқча оворагарчиликларини олдини олишга қаратилган яна бир муҳим қарор сифатида янгиланишлар нафасини олиб кирди, десак асло муболаға бўлмайди.
Президентимизнинг 2017 йил 12 декабрдаги «Аҳолига давлат хизматлари кўрсатишнинг миллий тизимини тубдан ислоҳ қилиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-5278-сон Фармонини ижро этиш, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари агентлиги ва унинг ҳудудий бўлинмалари фаолиятини самарали ташкил этиш мақсадида қабул қилинган мазкур қарор билан янги Агентликнинг марказий аппарати тузилмаси, туман ва шаҳар давлат марказлари намунавий тузилмаси тасдиқлангани барчага маълум.
Агентлик директори мақоми ва меҳнат ҳақи шарт-шароитларига кўра, Ўзбекистон Республикаси адлия вазири ўринбосарига, Агентлик ва унинг ҳудудий бошқармалари ходимлари тегишлича Адлия вазирлиги ва унинг ҳудудий бошқармалари ходимларига тенглаштирилганлиги бу албатта мазкур тузилмага катта ишонч ва юксак масъулият намунаси ҳисобланади.
Давлат хизматлари Агентлигининг асосий вазифаларидан бири, жисмоний ва юридик шахсларга давлат хизматлари кўрсатиш соҳасида ягона давлат сиёсатини амалга оширишдир.
Фармон билан 2018-2020 йилларда босқичма-босқич жорий этиладиган “ягона дарча” тамойили асосида жисмоний ва юридик шахсларга фақат Давлат хизматлари марказлари орқали 58 та давлат хизматлари кўрсатилиши белгиланди. Мазкур рўйхатга кўра, 2018 йил 1 апрелга қадар:
- якка тартибда уй-жой қуришга (реконструкция қилишга) рухсат бериш.
- қурилиши тугалланган (реконструкция қилинган) объектни фойдаланишга қабул қилиш.
- болаларни давлат мактабгача таълим муассасаларига қабул қилиш бўйича ариза бериш ва бошқалар.
Хусусан, 2018 йил 1 сентябрга қадар эса:- туғилганликни қайд этиш;- ФХДЁ ва нотариат органлари томонидан архив ҳужжатларини бериш;- Судланганлик ҳақида маълумотнома бериш; - Жисмоний шахс — солиқ тўловчининг солиқ ва бошқа қарзи йўқлиги (борлиги) ҳақида маълумотнома бериш ва ҳоказолар.
Шунингдек, 2019 йил 1 январга қадар эса,
- турган жойи бўйича прописка қилиш, пропискадан чиқариш, ҳисобга олишга ариза бериш ва бошқалар.
Бугунги кунда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2015 йил 28 сентябрдаги ПҚ-2412-сон ва 2017 йил 1 февралдаги ПҚ-2750-сон қарорларига асосан Давлат хизматлари марказлари орқали тадбиркорлик субъектларига 37 турдаги давлат хизматлари кўрсатиб келинмоқда.
Шу ўринда таъкидлаш жоизки, жорий йилнинг январь ойида марказлар томонидан 919 та тадбиркорлик субъектлари давлат рўйхатидан ўтказилди. Шундан 43 таси сайёр (яъни бозорлар, савдо комплекслари ҳамда маҳаллаларда) рўйхатдан ўтказилди.
Шу билан бирга январь ойида 739 та тадбиркорлик субъектларига давлат хизматлари кўрсатилиб, уларнинг мурожаатлари ҳал этилди.
Шунингдек, Агентликка давлат хизматлари кўрсатувчи давлат органлари ва бошқа ташкилотлар фаолиятини қонун ҳужжатлари ва маъмурий регламентлар талабларига риоя этилиши нуқтаи назаридан текшириш;
давлат хизматлари кўрсатувчи давлат органлари ва бошқа ташкилотлар раҳбарларига аниқланган қонунбузилишлар, уларга имкон берувчи сабаблар ва шарт-шароитларни бартараф этиш ҳақида кўриб чиқилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритиш;
давлат хизматлари кўрсатиш соҳасидаги қонун ҳужжатлари бузилишига йўл қўймаслик ҳақида мансабдор шахсларни ёзма равишда огоҳлантириш;
давлат хизматлари кўрсатиш соҳасидаги қонун ҳужжатларини бузганлик учун давлат органлари ва бошқа ташкилотлар мансабдор шахсларига нисбатан маъмурий жазо кўллаш;
Марказлар орқали уларнинг бинолари ва туташ ҳудудларида реклама фаолиятини, шунингдек, юридик шахс мақомига эга бўлмаган ҳолда тадбиркорлик субъектларининг муҳр ва штампларини тайёрлаш фаолиятини амалга ошириш ҳуқуқлари ҳам берилди.
Шу ўринда оддийгина мисолни келтириш мумкин. Масалан, вилоятимиз марказидан салкам 400 километр олисда жойлашган Қизилқум ҳудудидаги Зарафшон шаҳри, Учқудуқ ёки Томди туманларидан никоҳдан ўтувчи ёшларга никоҳда турмаганлиги тўғрисидаги маълумотнома вилоят адлия бошқармаси ҳузуридаги архив томонидан берилади. Архивга ариза билан мурожаат қилиш ва маълумотномани олиш учун шунча узоқ йўл босиб икки марта вилоят маркази -Навоий шаҳрига келиб- кетиш айтишга осон. Бундан кейин ана шундай оворагарчиликларга барҳам берилиши ҳам халқимизнинг кўнглидаги гап.

Буларнинг барчаси фуқароларга ягона ва ишончли давлат хизматлари кўрсатишга, энг асосийси халқнинг рози бўлиб яшашига асос бўлиши табиий.
Баҳодир ТОШЕВ,
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги Давлат хизматлари агентлиги
Навоий вилояти бошқармаси бошлиғи
НАВОИЙДА САЙЁР ХИЗМАТЛАРНИНГ
СОНИ ва СИФАТИ ОШАДИ
Бугун Ўзбекистондаги ўзгаришлар, янгиланишлар, ривожланишлар суратини йиллар, ойлар, кунлар билан эмас, ҳатто соатлар билан белгилаш мумкин. Муҳтарам Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлисга Мурожаатномасида “...Чунки халқимиз эртага эмас, узоқ келажакда эмас, айнан бугун ўз ҳаётида ижобий ўзгаришларни кўришни истайди. Бизнинг меҳнаткаш, оқкўнгил, бағрикенг халқимиз бунга тўла ҳақлидир” дея таъкидлашлари бежиз эмас эди.
Халқ манфаатини кўзлаб қилинаётган барча сайъи ҳаракатлар замирида Ўзбекистоннинг ёруғ келажаги мужассам. Буни барча соҳалар қатори инсон ҳуқуқ ва манфаатлари ҳимояси, хизматлар кўрсатишдаги афзалликлар мисолида ҳам яққол кўриш мумкин.
Маълумки, Навоий вилоятининг умумий майдони 110,99 минг кв.кмни ташкил этиб, ҳудуди катталиги жиҳатидан Республикамизда Қорақалпоғистондан кейинги ўринда туради. Вилоятнинг Қизилқум кенгликларида жойлашган айрим ҳудудлари қўшни Қозоғистон давлати билан чегарадош бўлиб, олис овулларнинг вилоят марказидан узоқлиги 400 ҳатто 500 километрга чўзилишини инобатга оладиган бўлсак, Президентимиз томонидан аҳоли учун яратилаётган қулайлик ва берилаётган имтиёзларнинг нечоғлик қимматли эканлигини ҳис этиш қийин эмас.

Яқин-яқин вақтларгача фуқароларимиз арзимаган икки энлик битта маълумотнома олиш учун ҳам турли идоралар эшигида соатлаб, кунлаб, ҳатто ойлаб сарсон-саргардон бўлганига кўпчилигимиз гувоҳмиз. Бугунги кунда одамларниг оғирини енгил қилиш, уларга барча соҳаларда намунали хизмат кўрсатиш, халқнинг дарду ташвиши билан яшаш энг олий саодат деган инсонпарварлик ғоясини ўзига сингдирган ҳаётбахш ҳужжатлар қабул қилиниб, ҳаётга татбиқ этилмоқда.
2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси Ўзбекистон Республикасида Маъмурий ислоҳотлар концепциясини амалга ошириш, шунингдек, давлат хизматлари кўрсатиш миллий тизимини тубдан ислоҳ қилишнинг энг муҳим йўналишларидан бири сифатида «Халқ давлат идораларига эмас, давлат идоралари халқимизга хизмат қилиши керак» деган улуғвор ғояни сўзсиз амалга оширишни назарда тутади.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 12 декабрдаги «Аҳолига давлат хизматлари кўрсатишнинг миллий тизимини тубдан ислоҳ қилиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПФ-5278-сон Фармоии ҳамда худди шу куни Давлатимиз раҳбари томонидан қабул қилинган “Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги давлат хизматлари агентлиги фаолиятини ташкил этиш тўғрисида”ги ПҚ 3430-сон қарори ана шундай халқ манфаатларини кўзлаб, фуқароларнинг ортиқча оворагарчиликларини олдини олишга қаратилган муҳим ҳужжат сифатида одамлар ҳаётига янгиланишлар нафасини олиб кирди, десак асло муболаға бўлмайди.
Мазкур фармон ва қарорниг ижросини таъминлаш борасида Навоий вилоятида ҳам кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда. Вилоят адлия бошқармаси ҳамда Давлат хизматлари кўрсатиш агентлигининг вилоят бошқармаси ходимларининг ўзаро ҳамкорликдаги фаолияти натижасида вилоятнинг марказдан олисда жойлашган ҳудудлари учун учрашувлар, кенг тушунтириш ишлари, энг муҳими сайёр хизматлар кўрсатилмоқда.
Бу борадаги хизматлар самарадорлигини янада ошириш мақсадида вилоятдаги мавжуд 10 та шаҳар ва туманлардаги давлат хизматлари марказларига 10 та “Дамас” автомобили топширилди.
Навоий шаҳридаги “Ёшлар” марказида ташкил этилган автомобилларни тантанали топшириш маросимида Ўзбекистон Республикаси Адлия вазири Р. Давлетов, Навоий вилояти ҳокими Қ. Турсуновлар иштирок этиб, ҳукуматимиз томонидан тақдим этилган ушбу автомашиналар давлат хизматларини тубдан яхшилашга ҳамда нафақат давлат хизматлари агентлиги ходимларининг , балки навоийнинг энг олис ҳудудларида яшаётган халқнинг оғирини енгил, узоғини яқин қилиши шубҳасиз эканлигини алоҳида таъкидладилар.
Адлия вазири Р . Давлетовнинг таъкидлашича, ислоҳотларнинг янги босқичи, бугунги жараён ва янги механизмлар халқимизнинг фаровон ҳаётини таъминлашга, уларнинг давлатдан рози бўлиб яшашига хизмат қилади ва ФУҚАРОЛАР ЭМАС, ҲУЖЖАТЛАР ҲАРАКАТЛАНИШИГА тўла асос бўлади.
Маруса ҲОСИЛОВА
Тўйхат ўрнида
КАСБИГА СОДИҚ ИНСОН
Нурилла Султонов Хатирчи туманида таваллуд топган, лекин бутун умр иш фаолияти давомида вилоят ташкилотларида хизмат қилди. У салкам 45 йиллик меҳнат мундарижасининг қарийб 30 йилини табиат ва атроф -муҳит муҳофазаси соҳасига бағишлаган жонкуяр мутахассислардан бири. Табиатнинг ноёб мўъжизалари, бебаҳо неъматлари, ҳатто чўлу саҳроси ҳам Нурилла акага қадрли ва азиз. Чунки унинг бутун ҳаёти, меҳнат фаолияти табиат бахш этган қувончли ва ташвишли хотираларга тўлиқ.
Ўзининг экология, атроф -муҳитни муҳофаза қилиш борасидаги фаолиятини Тошкент политехника институтини тугатгач, Ватан олдидаги йигитлик бурчини адо этиб, ҳарбий хизматни ўтаб бўлгач 1984 йилда Навоий вилоят сув хўжалик бошқармасига қарашли сув ресурсларидан фойдаланиш ва муҳофаза қилиш инспекцияси катта инспектори сифатида бошлаган Н. Султонов қатор йиллар сув ресурсларидан фойдаланиш бўйича етакчи мутахассис, вилоят табиатни муҳофаза қилиш қўмитасида ҳавони муҳофаза қилиш назоратида, ер, ер қаърини ва сув ресурсларини муҳофаза қилиш, қўмитанинг аналитик назоратга ихтисослашган инспекциясида ҳамда вилоят Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармасида 1-тоифали инспектор сифатида фаолият кўрсатди.
У бутун меҳнат фаолияти давомида Ер, Сув, Ҳавонинг нафақат инсон ҳаётида, балки жамийки тирик мавжудот, борлиқ учун бебаҳолигини юракдан ҳис этди ва ана шу неъматларни асраб-авайлашга, муҳофаза қилишга, улардан оқилона фойдаланишга амал қилибгина қолмай, бошқаларни ҳам шунга даъват этди, ёшларни табиатни севишга ўргатди.
Тажрибали мутахассис Нурилла ака Султонов ҳамкасблари, шогирдлари ўртасида камтарин, хокисор инсон сифатида алоҳида ҳурмат қозонган.
-Ўз ишига фидоий, ўз касбига садоқатли Н. Султоновнинг ҳаёти, меҳнат фаолиятидан ҳақиқатан ҳам ўрнак олса арзийди,-дейди вилоят Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси бошлиғининг ўринбосари Хайрулло Бақоев.- Ўзининг қутлуғ 60 ёшини қаршилаган Нурилла акани жамоамиз номидан самимий муборакбод этиб, умрингиз бундан ҳам зиёда бўлсин, деймиз!
Ўз мухбиримиз.
БАШАР ТАРИХИНИНГ БУЮК ШОИРИ
тилларда, дилларда, элларда ДОСТОН!


Бутун шеърият салтанатининг ер юзидаги қаҳрамони сифатида тан олинган Алишер Навоий даҳоси асрлар оша элларни –элларга, дилларни -дилларга боғлаб келмоқда. Низомиддин Мир Алишер 7 ёшидаёқ буюк муҳаддисимиз Бухорий ҳазратларининг олти мингдан зиёд ҳадиси шарифларини ёд билгани, ғазал, рубоий, туюқ, фард, қитъа, мухаммас, мусаддас, мусаллам каби жами 16 та адабий жанрда ижод қилгани билан бутун дунё адабий оламини лол қолдирган. Унинг ҳар сатри, ҳар бир сўзи ўзида бетакрор маъноларни сингдиргани, инсонпарварлик ва эзгуликни, адолат ва ҳақиқатни, муҳаббат ва садоқатни тараннум этгани билан ўлмасдир. Шоир асарларининг қиёси ва тенги йўқ. Дунё дунё бўлиб, ҳали 1 миллион 378 минг 660 та бетакрор сўз ишлатган бундай даҳони кўрмаган.
Ҳатто шоир яшаган даврнинг ҳукмдори Ҳусайн Бойқаро ҳам Алишер Навоийни шоирларнинг жаҳонгири, шеъриятнинг соҳибқирони деб таърифлаб, унга юксак баҳо берганлиги тарихдан маълум. Дарҳақиқат, мана салкам олти асрким унинг назмий саройидан миллионлаб кўнгиллар баҳраманд. Олти асрким унинг сатрлари кишини ҳайратга солади, юксакликка, комилликка етаклайди.
Шарқу Ғарбда, Шимолу Жанубда , етти иқлимда Навоийни билиб, тан олиб, Навоийни ўрганиш борасидаги янги қадамларнинг ортиб бораётгани бу буюк даҳога эъзоз намунаси. Шоирга эҳтиром рамзи сифатида Токио, Боку, Москва, Алмати, Тошкент, Самарқанд, Навоий шаҳарлари билан бир қаторда Шанхайда ҳам унинг ҳайкали ўрнатилган.
Ҳар йили қишнинг рутубатли дамлари билан баҳорнинг соғинчли лаҳзалари аро шоир меҳрининг ўлмас нафасини юракдан ҳис этамиз. Бутун дунё аҳли Навоийга таъзим қилади, уни ёд этади. Юртимизда бу сана катта байрам қилинади.
Алишер Навоий номи билан аталувчи вилоятда ҳар йили ўтказиладиган конференцияларга халқаро тус бериш таклифи ҳам Юртбошимизнинг ташаббуслари эканлигини алоҳида эътироф этиш керак.
Бу хайрли ташаббус боис ўтган йили Навоий шаҳрида “Алишер Навоий ижодий меросининг умумбашарият маънавий-маърифий тараққиётидаги ўрни” мавзусидаги I илмий-амалий конференция ўтказилиб, Навоий даҳосига яна бир карра эҳтиром кўрсатилди.
Бу йил иккинчи маротаба ўтказилган анъанавий тадбир доираси янада кенгайди. Навоий шаҳридаги “Ёшлар маркази”да бошланган халқаро конференцияда Навоий вилояти ҳокими, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенати аъзоси К.Турсунов иштирок этиб, буюк мутафаккир ҳаёти ва ижоди, бебаҳо мероси, аллома асарларининг инсоният тамаддунидаги аҳамияти хусусида сўз юритиб, барчани қутлуғ байрам билан табриклади.

Академик Бахтиёр Назаров раислик қилган анжуманда юртимизнинг 200 нафарга яқин навоийшунослари ҳамда дунёнинг 20 дан ортиқ мамлакатидан Навоий ҳаёти ва ижодининг янги қирраларини кашф этган Навоийни севган академиклар, олимлар иштирок этиб, улуғ шоир ижоди ва шахсига буюк ҳурматларини изҳор этдилар. Хусусан, Туркия, Эрон, Афғонистон, Қувайт, Монголия, Россия, Озарбайжон, Қозоғистон, Тожикистон, Украина ва бошқа қўплаб мамлакатлардан ташриф буюрган дунёнинг етук навоийшунос олимлари ва тадқиқотчиларининг маърузаларида Алишер Навоий ижодининг барча олмос қирралари ўз аксини топди . Халқаро конференцияда сўзга чиққанлар томонидан ҳозирги глобаллашув даврида миллий ўзликни англаш, аждодларимиз яратган бетакрор илмий-ижодий меросни чуқур ўрганиш, уни халқимиз, айниқса, ёшлар онгига сингдириш муҳим аҳамиятга молик эканлиги таъкидланди.
“Навоий ижодиётининг маъно, мавзу, диний ва тасаввуфий қатламлари”, “Навоий ижодининг чет элларда ўрганилиши”, “Навоий давлатчилиги ва раҳбар маънавияти ҳақидаги қарашлари”, “Ҳозирги ўзбек тили, адабиёти ва халқ оғзаки ижоди” мавзуларидаги 4 та шўъба йиғилишларида ҳар бир мавзу, ҳар бир асар ҳақида чуқурроқ мулоҳаза юритилди.
-Биз Афғонистон ўзбеклари, Навоийни севган каби Ўзбекистонни ҳам севамиз, она тилини севамиз,- дейди Афғонистон Президенти девони мутахассиси Аррал Ҳабиби.- Ўзбекистон мустақилликни эълон қилганда, биз худди ўзимиз озодликка эришгандек қувонганмиз. Ўзбекистон билан ўртамиздаги дўстона алоқаларнинг мустаҳкамланиб бораётганлигидан мамнунмиз. Айни пайтда иккала давлат ўртасида 23 та шартнома имзоланганлиги албатта биз учун катта имконият ва ишончдан далолатдир. Биз Ўзбекистонни юксак қадрлаймиз, шунинг учун ҳам Афғонистонда Президент Муҳаммад Ашраф Ғани томонидан 2016 йилда таъсис этилган Алишер Навоий орденини биринчи бўлиб ўзбекистонлик Халқаро Бобур жамғармасига топширилганлиги бу юрт биз учун нақадар қадрли эканлигини исботлаб турибди.
Халқаро анжуман иштирокчиларининг ҳар бири Алишер Навоийнинг ҳаёти ва ижодини ўрганишни ўзининг муқаддас бурчи деб ҳисоблаши ҳар бир маъруза ва чиқишларда яққол намоён бўлди.
-Навоийни билиш, ўзлигимизни билиш демакдир,-дея фахр –ифтихор билан шоирнинг “Фарҳод ва Ширин” достонини украин тилида таржима қилинган китобини Навоий вилояти ҳокимига совға қиларкан, буюк шоир асарлари ҳар бир замонда, ҳар бир маконда азиз ва қадрли эканлигини алоҳида эътироф этди ЎзбекистоннингУкраинадаги элчиси Алишер Абдуллаев.
-Навоийликларнинг бу қутлуғ тўйга муносиб совғаси бор,-дейди Навоий вилояти ҳокимининг ўринбосари Фахриддин Солиев.- Улуғ бобокалонимиз таваллудининг 577 йиллиги шарафига бағишланган анжуман доирасида вилоят ҳокимлигининг ташаббуси билан “Ёш навоийхонлар” танловининг ўтказилиши , унда туман ва шаҳар мактабларининг икки ярим мингдан зиёд ўқувчиси иштирок этганлиги жуда қувонарли ҳол. Танлов якунида Кармана туманидаги 4-умумий ўрта таълим мактабининг 8-синф ўқувчиси Навоий ғазалларини энг кўп ёд олган Иброҳим Ғаффоров ғолиб деб топилиб, конференциянинг якуний тадбирида унга вилоят ҳокимлиги томонидан “Spark” автомобилининг калити топширилди. Навоий даҳосига бундай эҳтиромдан барчанинг боши кўкка етди.
Тадбир иштирокчилари учун ташкил этилган Алишер Навоийнинг 50 турдан ортиқ китоблари кўргазмаси ҳам кўпчиликка манзур бўлди.
Алишер Навоий ижодининг қайси қирраси ҳақида сўз юритмайлик, бачасида инсонпарварлик, яхшилик ва адолат йўлидаги орзу умидлар талқинини, Ватаннинг, озодликнинг, асрлар дардининг тасаввурларини ҳис этамиз. Шоир тараннум этган ғоялар шу қадар буюкки, улар асрлардан асрларга ўтиб, янгича сайқал топмоқда, кўнгил гавҳарига айланмоқда.
Мана бу сатрлар минг йиллар ўтса ҳам , ҳеч қачон ўз қадри -қимматини йўқотмаслиги, ВАТАН тушунчаси бугун ва эрта учун ҳам ҳар қандай вазиятда муқаддас эканлигини исботлаб турибди:
Ғурбатда ғариб шодмон бўлмас эмиш,
Эл анга шафиқу меҳрибон бўлмас эмиш.
Олтин қафас ичра гар қизил гул битса,
Булбулга тикондек ошиён бўлмас эмиш.
Анжуманнинг бадиий кечасида башарият тарихида даҳо шоир бўлган Алишер Навоий ғазаллари оҳангларга қорилиб, жаҳон ичра жаҳон бўлиб, замон ичра замон бўлиб, баралла янгради, дилларга янги куч- қувват ва қувонч бахш этди.

Маруса ҲОСИЛОВА.
ШЕЪРИЯТ ДАҲОСИ МАНГУ БАРҲАЁТ!ШЕЪРИЯТ   ДАҲОСИ     МАНГУ  БАРҲАЁТ!

( 6-7 февраль кунлари Навоий шаҳрида “Алишер Навоий ижодий меросининг умумбашарият маънавий - маърифий тараққиётидаги ўрни” мавзусидаги II Халқаро илмий-амалий конференция бўлиб ўтади.)

Бутун шеърият салтанатининг ер юзидаги қаҳрамони сифатида тан олинган Алишер Навоий даҳоси асрлар оша элларни –элларга, дилларни -дилларга боғлаб келмоқда. Низомиддин Мир Алишер 7 ёшидаёқ буюк муҳаддисимиз Бухорий ҳазратларининг олти мингдан зиёд ҳадиси шарифларини ёд билгани, ғазал, рубоий, туюқ, фард, қитъа, мухаммас, мусаддас, мусаллам каби жами 16 та адабий жанрда ижод қилгани билан бутун дунё адабий оламини лол қолдирган. Унинг ҳар сатри, ҳар бир сўзи ўзида бетакрор маъноларни сингдиргани билан ўлмасдир. Шоир асарларининг қиёси ва тенги йўқ. Дунё дунё бўлиб, ҳали 1 миллион 378 минг 660 та бетакрор сўз ишлатган бундай даҳони кўрмаган.
Ўзи яшаган даврнинг ҳукмдори Султон Ҳусайн Бойқаро ҳам қуйидаги мисраларида уни шоирларнинг жаҳонгири деб таърифлайди:
Эрур сўз мулкининг кишваристони,
Қаю кишваристон хисрав нишони.
Дема хисравнишонким, қаҳрамони,
Эрур гар чин десанг соҳибқирони.

Дарҳақиқат, шоирларнинг султони Алишер Навоий Темурийлар салтанатининг давомчиси бўлган улуғ ҳукмдор Ҳусайн Бойқаро томонидан шеъриятнинг соҳибқирони дея бекорга таърифланмади. Мана салкам олти асрким унинг назмий саройидан миллионлаб кўнгиллар баҳраманд. Олти асрким унинг сатрлари кишини ҳайратга солади, комилликка етаклайди.
Шарқу Ғарбда, Шимолу Жанубда , етти иқлимда Навоийни билади, тан олади, Навоийни ўрганади. Шоирга эҳтиром рамзи сифатида Токио, Боку, Москва, Алмати, Тошкент, Самарқанд, Навоий шаҳарлари билан бир қаторда Шанхайда ҳам унинг ҳайкали ўрнатилган.
-Ўз навбатида Навоий ижодига эҳтиром кўрсатган давлатлар ва олимлар юртимизда алоҳида қадрланганлигини ҳам эътироф этиш мумкин,-дейди навоийлик олим, филология фанлари номзоди, Халқаро конференция ташкилий қўмитаси аъзоси Улуғбек Сатторов. - Ўзбек маданиятига эҳтиром ва буюк шоир ўлмас ижодининг эътирофи сифатида Сока университети ҳудудида ўзбек халқининг улуғ мутафаккири Алишер Навоий ҳайкали ўрнатилиб, ҳар йили 9 февралда мазкур университетда Навоийхонлик тадбири ўтказилиши, ёдгорлик пойига гуллар қўйилиши анъанага айланган. Ўз навбатида, Алишер Навоий адабий меросининг тарғиботига қўшган муҳим ҳиссаси учун “Сока Гаккай Интернейшнл” Япония будда уюшмаси президенти Д. Икеде “Навоий шаҳрининг фахрий фуқароси” унвонига сазовор бўлганди.
Ҳар йили қишнинг рутубатли дамлари билан баҳорнинг соғинчли лаҳзалари маконида шоир меҳрининг ўлмас нафасини юракдан ҳис этамиз. Бутун дунё аҳли Навоийга таъзим қилади, уни ёд этади.
Президентимиз Шавкат Мирзиёев шоир ижоди ҳар қандай даврга лаббай, деб жавоб бера оладиган юксак ғояларга тўлиқ эканлигини алоҳида эътироф этиб, “Халқ биздан рози бўлса, Яратган ҳам биздан рози бўлади. Шу маънода, буюк Алишер Навоий бобомизнинг «Одамий эрсанг, демагил одами, Ониким, йўқ халқ ғамидин ғами» деган сатрларида қанчалик чуқур ҳаётий ҳикмат, фалсафа бор. Яъни бу дунёда инсонларнинг дарду ташвишларини ўйлаб яшаш — одамийликнинг энг олий мезонидир, халқнинг ғамидан узоқ бўлган инсонни одам қаторига қўшиб бўлмайди, деб таъкидламоқда улуғ бобомиз. Бу ўлмас сатрлар бизнинг бугунги ҳаётимиз билан, бизнинг орзу-интилиш ва амалий ҳаракатларимиз билан нақадар ҳамоҳанг экани одамни ҳайратга солади” деган эди.
Алишер Навоий номи билан аталувчи вилоятда ҳар йили ўтказиладиган конференцияларга халқаро тус бериш таклифи ҳам Юртбошимизнинг ташаббуслари эканлигини алоҳида эътироф этиш керак.
Бу хайрли ташаббус боис ўтган йили Навоий шаҳрида “Алишер Навоий ижодий меросининг умумбашарият маънавий-маърифий тараққиётидаги ўрни” мавзусидаги I илмий-амалий конференция ўтказилиб, Навоий даҳосига яна бир карра эҳтиром кўрсатилди.
Бу йил иккинчи маротаба ўтказилаётган анъанавий тадбирга янада кенг тайёргарлик кўрилди. Жумладан, унда юртимизнинг 200 нафарга яқин навоийшунослари ҳамда дунёнинг 20 дан ортиқ мамлакатидан Навоий ҳаёти ва ижодининг янги қирраларини кашф этган навоийшунос олимлар иштирок этиши кўзда тутилган. Хусусан, Венгрия, Туркия, Эрон, Тожикистон, Афғонистон, Россия, Озарбайжон, Қозоғистон, Жанубий Корея, Кувайт ва бошқа қатор мамлакатларнинг нуфузли олимлари вилоятимизга ташриф буюриши кутилмоқда.
Ўзбекистоннинг етакчи навоийшунос олимлари, академиклар ва чет эллик илм ва фан намоёндаларининг маърузаларида Алишер Навоий ижодининг барча олмос қирралари ўз аксини топиши аниқ! Зеро шеърият даҳосига бундай буюк эҳтиром қалбларни худди шоир асарларидаги офтобдек ёритиши муқаррардир! Навоийликлар эса бу шарафли номга муносиб бўлишдек бахт ва масъулият юкини юракдан ҳис этиб яшайди. Навоий шарафи шунинг учун ҳам ўлмас ва муқаддасдир!

Қадим юрт не улуғ даҳолар кўрди,
Кўрди халқ бетакрор алломаларни.
Кўнгилларга не-не Фармонлар бердик,
Олис-олислардан келар қутлуғ сас:
«Навоий шарафи яшар муқаддас!»

Дунёни титратиб Султонлар ўтди,
Қиличи қон сўраб ҳоқонлар ўтди.
Изидан зор йиғлаб АРМОНлар кетди,
Асрлар дардидан эзилган нафас:
«Навоий шарафи яшар муқаддас!»

Фарҳоду Ширинлар меҳри жондадур,
Сиз ёққан чироқлар миллион тандадур.
Ҳар бир сўзингизга жоним бандадур...
Ишқнинг озорлари солинган қафас:
«Навоий шарафи яшар муқаддас!»

Беш аср меҳрига йўғрилган китоб,
Наволар минг йиллар жаранглар- хитоб.
Руҳингиз юртимдан қутлуғ тўй сўраб,
Дунё бўйлаб кезар илоҳий ҳавас:
«Навоий шарафи яшар муқаддас!»

Маруса ҲОСИЛОВА,
“ Инсон ва қонун” мухбири
ПРЕЗИДЕНТ МУРОЖААТИ:
МОҲИЯТ ва ҲАЁТМОҲИЯТ ва  ҲАЁТ
Мозийга назар соладиган бўлсак, давлат раҳбарининг халққа уларнинг вакиллари – сенаторлар, депутатлар, жойлардан келган ваколатли вакиллар кабилар орқали мурожаатлари кўп бўлган. Бундай мурожаатлар маълум ҳолат, воқеа, яқин орада амалга ошиши зарур бўлган муайян вазифа тўғрисида бўлган. Аммо давлат раҳбарининг депутатлар орқали ҳалққа мурожаати илк бор XVIII асрда АҚШда содир бўлган. Ҳозирда ҳам кўплаб давлатлар раҳбарлари депутатларга ўз мурожаатлари билан чиқиш қиладилар. МДҲ давлатлари орасида илк бор бундай мурожаат ўтган асрнинг 90-йилларидан Россия Федерациясида татбиқ этилган.
Бизнинг мамлакатимизда давлат раҳбарининг халққа, парламентга мурожаати илк бор бўлди. Биринчи бор бўлиши билан бу мурожаат нафақат мамлакатимиз халқлари орасида, балки жаҳонда оламшумул воқеа тариқасида эътироф этилмоқда. Мазкур мурожаатда Юртбошимиз ўтган бир йилни чуқур таҳлил этиб, галдаги вазифаларни белгилаб берди.
Президентимиз: “2017 йил халқ билан яқиндан мулоқот қилиш, унинг дарду ташвишлари, ҳаётий муаммоларини самарали ҳал этиш бўйича янги тизим яратилган йил бўлди, деб айтишга тўла ҳақлимиз”, – деб таъкидладилар.
Дарҳақиқат, ўтган йили мамлакатимизда мисли кўрилмаган ўзгаришлар йили бўлди. Халқ билан бошқарувнинг қуйи идораларидан то энг олий ваколатли идораю раҳбарларигача росмана мулоқотлар йили бўлди. Давлат раҳбарлари, вазирлик ва ҳокимлик мутасаддиларининг халқ билан мулоқот қилиб, уйма-уй юриб, оддий инсонлар ҳолидан хабар олгани, энг муҳими, муаммоларни аниқлаб, уларни ижобий ҳал қилганига барчамиз гувоҳмиз. Ижтимоий, иқтисодий, сиёсий ҳаёт бу қадар тезкор ва қисқа муддатда ислоҳ этилмаган. Буларнинг барчаси биргина инсоннинг ватанпарварлиги, халқ яхши яшашни бугун истаётгани, натижаларни бугун кўриши шартлигини чуқур англагани, барча раҳбар ходимларни ҳам шунга даъват қилгани натижасидир. Бу барчани фаровон яшашга, ўз бахти учун курашишга илҳомлантирмоқда.
Ўтган йилда биринчи навбатда ижтимоий соҳага эътибор қаратилди. Аҳолини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш ишлари янада яхшиланиши назарда тутилган тадбирлар амалга оширилди. Янги бошлаган йилда бу ишлар узвий давом эттирилган ҳолда ёшларга, бюджет соҳаси ходимларига, кам таъминланган аҳолига арзон уй-жойлар қурилиши миқдори янада ортади. Мурожаатномада тиббиёт соҳаси, таълимни, айниқса мактабгача таълим муассасаларини қўллаб-қувватлаш, капитал ва жорий таъмирлаш ишлари кенгайтирилиши ва жадаллаштирилиши алоҳида таъкидланди. Фан, маданият ва санъатни моддий қўллаб-қувватлаш ишлари янада кенгайтирилиши, шунингдек, спорт ва жисмоний тарбия соҳасини янада ривож топтириш ишлари пировард мақсад эканига эътибор қаратилди.
Президентимиз бошқарув тизимини ислоҳ этиш ишлари давом эттирилиши, вазирлик ва идоралар бажараётган ишларни баҳолаш сифат ва мезонлари ишлаб чиқилишига урғу берди. Бундан ташқари, 2018 йилда жойларда маҳаллий ҳокимликлар ваколатлари кенгайтирилади. Энди ҳоким туман, шаҳардаги иқтисодиёт ва ижтимоий соҳа, маъмурий бирликдаги барча лавозим раҳбар ходимларини ўзи тайинлайди ва ишдан олади. Бу билан нафақат, ҳар раҳбар ходимнинг, балки туман, шаҳар ҳокимининг масъулияти янада ошади. Ўзи танлаган кадрлари ва амалда бажарган ишлари учун ҳокимнинг ўзининг жавобгарлиги ортади. Яхши ишлаган, яхши команда йиға олган ҳокимнинг нуфузи ортади. Энг муҳими, бундан кейин ҳар бир ҳоким ўзи раҳбар ҳудуднинг маънавият ҳомийси, маънавий етакчиси бўлиши лозим. Зеро, маънавият асосига қурилмаган бирор жамият том маънодаги тараққиётга эриша олмаслиги тайин.
Давлатимиз раҳбари таклиф этган ислоҳотларда, дунё парламентаризми яхши намуналари билан мамлакатимизда илк бор жорий этилиши назарда тутилган ишлар ҳам бор. Масалан, Олий Мажлис қошида Фуқаролар жамиятини ривожлантириш бўйича маслаҳат Кенгаши ташкил этиш, Президент ҳузурида “Жамоатчилик фонди”нинг тузилиши, чет элларда яшаётган ва ишлаётган ватандошларимиз билан ўзаро ҳамкорлик соҳасида давлат концепциясини ишлаб чиқиш кабилар таҳсинга лойиқ.
Мамлакатимиз иқтисодий сиёсатида нореал рақамлар ортидан қувиш, амалга ошмайдиган, сифатсиз инвестиция дастурларини тузиш ва лойиҳаларни режалаштириш ишларига барҳам берилди. Амалий натижадорлик, инсон манфаати ислоҳотларнинг бош мезони қилиб белгиланди. Мамлакатимиз Президенти томонидан 2018 йилга “Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили” деб ном берилиши ҳам давлат ва жамият ҳаётининг барча соҳаларини тубдан янгилашга қаратилган инновацион ривожланиш йўлига ўтишдан даракдир. Бу янги инновацион ғоялар дегани, янгидан-янги технологиялар дегани, янгича ҳаёт, янгича дунёқараш деганидир албатта...
Хуллас, мазкур мурожаатнинг ҳар бир бандида мужассам бўлган вазифаларни сидқидилдан бажариш ҳар биримизнинг асосий мақсадимиз ва бурчимизга айланиши шарт.
Наим НИЁЗОВ,
Республика Маънавият ва маърифат маркази
илмий экспертиза бўлими бош мутахассиси