САЙЁҲЛИК РИВОЖИ- ИҚТИСОДИЁТ ТАЯНЧИСАЙЁҲЛИК  РИВОЖИ- ИҚТИСОДИЁТ  ТАЯНЧИ

Бугунги кунда туризм дунёнинг кўпгина давлатларида иқтисодиётнинг етакчи йўналишларидан бирига айланган. Худди шунингдек, Ўзбекистон иқтисодиётини мустаҳкамлашнинг муҳим йўналишларидан бири туризм соҳаси ҳисобланиб, мамлакатимиз сайёҳлик салоҳияти ва имкониятлари борасида дунёда ўзининг муносиб ўрнига эга.
Навоий вилояти ўзига хос табиати ва табиий бойликлари билан бошқа ҳудудлардан ажралиб туради. Вилоятимизда туризмни ривожлантиришга ҳам тарихий, ҳам қадимий, ҳам табиий асослар етарли. Масалан, бугунги кунда табиий-археологик мажмуа музей-қўриқхонага айлантирилган Сармишсой дарасида 10 мингдан ортиқ петроглифлар борлиги кўпчиликка маълум. САЙЁҲЛИК  РИВОЖИ- ИҚТИСОДИЁТ  ТАЯНЧИРасмларнинг асосий қисми 22,5 километр масофадаги қоятошларга ўйиб ишланган бўлиб, улар нафақат республикамиз, балки жаҳон миқёсида аждодларимиздан қолган энг сара гавҳар - ноёб маданий ёдгорлик сифатида тан олинган. Халқаро сайёҳлик йўналишларидан ўрин олган бу масканга доимий равишда хорижий ва маҳаллий сайёҳлар жалб этилиб, уларга музей хизмати кўрсатилиб келинмоқда. Бу ерга сайёҳлар ташрифини кўпайтириш, уларга қўшимча қулайликлар яратиш ҳамда ҳудуднинг иқтисодий ривожланишини таъминлаш мақсадида муайян ишлар амалга ошириб келинаяпти ва кутилган натижани бермоқда.
Вилоятнинг сайёҳлик салоҳиятини кенг тарғиб қилиш, бой маданий меросимизни, қадриятларимизни юксалтириш аҳоли дам олиш масканларини янада кенгайтириш, вилоятимизга ташриф буюриши кутилаётган сайёҳларга қулай шароитлар яратиш, туризм соҳасини янада ривожлантириш мақсадида, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Мустақиллигининг 26 йиллиги муносабати билан “Ўтмишга назар” шиори остида Навбаҳор туманининг Сармишсой дарасида жойлашган дам олиш масканининг очилиш маросими ўтказилди. Бу тарихий ва табиий бой масканга хорижий ва маҳаллий сайёҳлар ташрифининг кўпайиши аниқ.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республика-сининг туризм соҳасини жадал ривожлантиришни таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида» 2016 йил 2 декабрдаги Фармони ва Президентимизнинг «Ўзбекистон Республикасида Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги 2016 йил 2 декабрдаги қарори мамлакатимиз туризм салоҳиятини тўлиқ намоён этишга имкон яратди. Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 23 январдаги “Навоий вилоятини ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва аҳолининг турмуш даражасини янада яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар дастури тўғрисида”ги қарори қабул қилиниб, соҳани ривожлантиришнинг имкониятлари янада кенгайди.
Мазкур қарор ижросини таъминлаш мақсадида вилоят ҳокимининг қарори қабул қилинди. Шунингдек, вилоят ҳокимининг яна бир муҳим ҳужжати- “Нурота туманида туризм соҳасини янада ривожлантириш ҳамда туман марказида шаҳарсозлик соҳасида амалга ошириладиган комплекс чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори қабул қилинганлиги соҳа ривожига муносиб ҳисса қўшаётганлигини алоҳида эътироф этиш лозим. Жумладан, қадимий Нурота туманида янгидан экотуризмни ривожлантириш мақсадида хорижий сайёҳлар учун хизмат кўрсатадиган “RUSLAN EKO SERVICE” оилавий корхонаси ҳужжатлари расмийлаштирилиб, ишга туширилди. Бу ерда чет эллик сайёҳлар учун миллий таомларни “Мастер класс” усулида тайёрлаш ҳамда Нурота қадимий каштачилигини намойиш этувчи раста ташкил этилган. САЙЁҲЛИК  РИВОЖИ- ИҚТИСОДИЁТ  ТАЯНЧИ Нурота туманидаги “Сентоб” қишлоғида 2 та 30 ўринли миллий уй ва 1 та 25 ўринга мўлжалланган меҳмонхона қурилиб фойдаланишга топширилиб, вилоятимизга келаётган сайёҳларни қабул қила бошлади.
“Сармишсой” ва “Айдаркўл” атрофида янги туристик инфратузилмани ривожлантириш ҳисобига туризмнинг янги турлари ва маршрутларини ташкил этиш вазифаси белгиланди ва шу йўналишда аниқ ишлар олиб борилди.Йил бошида янги туристик маршрутлар “Буюк ипак йўли-Конимех-Айдаркўл” ва “Навоий-Айдаркўл экотуризм”, Навоий-Нурота-Руслан эко сервис” ҳамда “Навоий-Тўдакўл” йўналиши очилиши режалаштирилиб, уларнинг 3 тасида сайёҳларни қабул қилиш ишлари бошлаб юборилган.
Навоий вилоят ҳокимининг 2016 йил 25 февралдаги фармойиши асосида эса “Навоий вилоятида 2016-2017 йилларда туризм соҳасини янада ривожлантириш чора-тадбирлар дастури” қабул қилинган бўлиб, унинг 37 та банддан 32 таси тўлиқ бажарилганлиги соҳада ислоҳотлар жадал суратда ривожланаётганлигидан далолат беради.
Юртимизда айнан туризм соҳасини ривожлантиришга қаратилган яна бир муҳим ҳужжат- Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 15 мартдаги “Ўзбекистон Республикасида туризм соҳасини янада қўллаб-қувватлаш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори қабул қилиниб, унинг ижросини таъминлашга алоҳида эътибор қаратилди.
Вилоятимиздаги барча меҳмонхоналар “Е-mehmonxona” меҳмонхоналарда ва бошқа воситаларда яшовчиларни электрон шаклда ҳисобга олувчи махсус автоматлаштирилган дастурни амалиётга киритган. Бу эса вилоятда туризм салоҳиятини ривожлантириш, меҳмонхона ва туристик фирмаларига ҳамда бошқа субъектларга ташриф буюрувчи меҳмонларнинг хавфсизлигини таъминлашга ва аниқ статистик маълумотларга эга бўлишга хизмат қилмоқда.
Бундан ташқари, Президентимиз Ш.Мирзиёевнинг 2017 йил 28 март куни Навоий вилоятига ташрифи давомида берилган топшириқлари ва кенгайтирилган тарзда ўтказилган 55-мажлис баёнидаги топшириқлар юзасидан Навоий вилоят ҳокимининг тегишли қарори қабул қилиниб, ижроси таъминланди. Тадбиркорлик корхоналарига Тўдакўлнинг қирғоғидан 65 гектар ер ажратиш тўғрисида Қизилтепа туман ҳокимининг қарори қабул қилинди. Бу ерда меҳмонхона, чўмилиш ҳавзаси, сауна, ресторан ва томоша майдони барпо этилади. Бундан ташқари у ерда катамаронда сайр, балиқ овлаш, туяда сайр, миллий услубда мастер класс асосида таомлар тайёрлаш йўлга қўйилади.
Худди шунингдек, мазкур топшириқнинг 54-банди бўйича вилоятдаги таъмирталаб аҳволга келиб қолган тарихий Қосим Шайх, Мавлоно Ориф Деггароний ва Работи Малик карвонсаройи маданий мерос объектларини таъмирлаш ва тиклаш чоралари кўрилиб, “Сардоба Маликобод” хусусий корхонаси ва “Темир малик” масъулияти чекланган жамияти ва Кармана тумани ҳудудидаги корхона ва ташкилотлар томонидан таъмирлаш ишлари давом эттирилмоқда.
Бугунги кунда вилоятда туристик фирмалар ва меҳмонхоналар сони 27 тани ташкил этиб, халқаро стандартларга мос равишда сайёҳлар ва меҳмонларга хизмат кўрсатмоқда. Сайёҳларни жалб қилиш учун вилоятда 421 та маданий мерос объектлари мавжуд бўлиб, уларнинг 70 таси архитектура, 306 таси археология ва 45 таси монументал объектларни ташкил этади.
Буюк Ипак йўли ўтган Навоий вилоятига сайёҳлар оқимининг кўпаяётганлигини инобатга олиб, жаҳон андозаларига мос равишда хизмат кўрсата оладиган мeҳмонхоналар сони йилдан-йилга кўпаймоқда. Масалан, Навоий шаҳрида“Тraiding service” савдо ишлаб чиқариш корхонасининг “Камилла” меҳмонхонасини 3-блокини қуриш ишлари бошлаб юборилди,САЙЁҲЛИК  РИВОЖИ- ИҚТИСОДИЁТ  ТАЯНЧИ Зарафшон шаҳрида эса 70 ўринли меҳмонхонада охирги пардозлаш ишлари амалга оширилиб, Ватанимиз мустақиллигининг 26 йиллиги шарафига ишга туширилади. Шунингдек, Навоий меҳмонхонасида ҳам замонавий таъмирлаш-реконструкция ишлари олиб борилмоқда.
Ҳар йили анъанавий тарзда Тошкент ЭКСПО марказида ўтказиладиган туризм бўйича кўргазмаларда вилоятдаги туристик фирма ва меҳмонхоналар иштирок этиб, хорижий компаниялар билан шартномалар имзоланиши натижасида вилоятимизда туристлар оқими йилдан- йилга ошишига эришилмоқда. Агар 2016 йилнинг биринчи ярим йиллигида хорижлик туристлар сони 1030 тани ташкил қилган бўлса, 2017 йилнинг шу даврида эса улар сони 4030 тани ташкил қилмоқда.Энг кўп сайёҳларни қабул қилиш баҳор ва куз мавсумида Айдаркўл атрофидаги “Қизилқум сафари” ва “Спутник Навоий” туристик дам олиш ўтовларида амалга оширилмоқда.
Вилоятда туризм соҳасига замонавий ахборот-коммуникация воситаларини жалб этиш масаласига ҳам алоҳида эътибор қаратилган. Деярли барча меҳмонхоналарда интернет, телефон, факс алоқаси, WI -FI тизими йўлга қўйилган. 10 дан ортиқ фирма ва меҳмонхоналарга электрон сайт мавжуд. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси туризмни ривожлантириш давлат қўмитасининг Навоий вилоятидаги ваколатли вакиллигининг сайтини яратилмоқда.
Дунё нигоҳини ўзига тортаётган Навоий вилояти улкан имкониятлар чорраҳасида. Бу имкониятларнинг марказида туризмни ривожлантириш салоҳияти ҳам муҳим ўрин эгаллайди.

Фарҳод ЭРНАЗАРОВ,
Ўзбекистон Республикаси Туризмни
ривожлантириш Давлат қўмитаси
Навоий вилояти ваколатли вакили
“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
Бугунги кунда сайёҳларни жалб қилиш учун Навоий вилоятида 421 та маданий мерос объектлари мавжуд бўлиб, уларнинг 70 таси архитектура, 306 таси археология ва 45 таси монументал объектларни ташкил этади. Туризм соҳасида улкан салоҳиятга эга вилоятда мавжуд кўп сонли қадимий обидалар, муқаддас зиёратгоҳлар, хушманзара табиат ва файзли гўшалар ташриф буюрган сайёҳларни ўзига ром этмоқда.
Ўзбекистон Республикаси Мустақиллигининг 26 йиллиги муносабати билан яқнда “Ўтмишга назар” шиори остида Навбаҳор туманининг Сармишсой дарасида жойлашган дам олиш масканининг очилди. Энди бу ерга коттеджлар ва ўтовлар сони 13 тага кўпайди.
Миллий дастур ва ўзбекона колоритни ўзида мужассам этган ушбу тадбирни Ўзбекистон Республикаси туризмни ривожлантириш давлат қўмитасининг Навоий вилоятидаги ваколатли вакили Ф.Эрназаров ва мажмуа раҳбари Ф.Сирожевлар кириш сўзи билан очиб, дам олиш мажмуасининг имконият ва истиқболи ҳақида тўхталдилар.“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
“Сармишсой” дам олиш маскани сайёҳларга мунтазир!
Очилиш маросимидан сўнг ушбу масканга ташриф буюрган меҳмонлар Сармишсой дам олиш ҳудудида сайёҳлар учун яратилган шарт-шароитлар билан танишишди, сўнгра эса улар очиқ осмон остидаги баланд қояларда макон топган ва минг бир сир-саноатлар ўзида яширган тошдаги суратларни томоша қилиш учун сайёҳатга йўл олдилар.
Таассуротларга бой сайёҳатдан кейин тадбирга ташриф буюрган меҳмонлар ёзги майдончада миллий услубда тайёрланган ош, сомса ва бошқа таомларни таътиб кўрдилар. Вилоят маданият уйлари вакиллари ўзларининг оҳанграбо қўшиқ ва жозибадор рақслари билан тадбир иштирокчиларини хушнуд қилдилар.
ОИЛА ФАРОҒАТИ
ҲАР ҚАНДАЙ БОЙЛИКДАН УСТУН!ОИЛА  ФАРОҒАТИ   ҲАР  ҚАНДАЙ  БОЙЛИКДАН УСТУН!

Инсоннинг барча орзу-умидлари, қувонч ва ташвишлари энг аввало оиладан бошланишини барчамиз яхши биламиз ва инсон манфаати қаердан бошланишини аниқ англаб оламиз. Инсон манфаатларини биринчи галда оила манфаатлари таъминлайди, десак асло муболаға бўлмайди. Чунки оила тинчлиги ва хотиржамлигида инсоннинг катта манфаати, бахти-саодати мужассамлашган. Оила бахти, фароғати ҳар қандай бойликдан устунлигини бизнинг ўзбекона оилалар мустаҳкамлигида, Шарқона қадрият даражасидаги ўзаро ҳурматда яққол кўриш мумкин. Зеро ОИЛА фарзандларимиз камолини таъминловчи, барчамизни кўзланган ёруғ манзилларга етказувчи, ҳамжиҳатлик ва бирдамликни, ўлмас қадриятларни, тотувликни авлодлардан- авлодларга етказувчи ҳақиқий бахт ошиёнидир!
Дарҳақиқат, Оила жамиятнинг асосий бўғини. Мамлакатимизда ҳар йили минг-минглаб оилалар бунёд этилмоқда. Оила институтини мустаҳкамлаш учун юртимизда барча ҳуқуқий асослар яратилган. Кармана туманида ҳам биргина жорий йилнинг 6 ойида 444 та никоҳ қайд этилган бўлиб, никоҳланувчиларнинг 100 фоизи тиббий кўрикдан ўтказилди. Никоҳни бекор қилиш ҳолатларининг 2016 йил ярим йиллиги билан солиштирганда жорий йилда 91 тадан 78 тага камайганлигини кўриш мумкин. Худди шунингдек, ёлғиз оналар сони ҳам йилдан-йилга камаймоқда. Бу ҳам оила манфаатлари, навқирон авлод манфаатларини таъминлаш борасидаги ҳукуматимиз томонидан кўрилаётган чора-тадбирларнинг амалдаги ижроси натижаси албатта.
Маҳаллаларда, коллеж ва лицейлар, мактабларда олиб борилаётган тарғибот ва ташвиқот ишларининг самарасини ёш турмуш қуришнинг ва қариндошлар ўртасидаги никоҳларнинг олдини олинаётганлигида ҳам кўриш мумкин.
Аммо шунга қарамасдан, турмуш қурган ёшлар орасида ҳаётни енгил-елпи тасаввур қилиш, оила муқаддас эканини тушуниб етмаслик ҳолатлари ҳам, афсуски, учраб турибди
Бундай ҳолатлар зиммамизда бугунги глобаллашув жараёнида оиланинг муқаддаслигини таъминлашга эътиборни янада кучайтириш вазифасини юклаши аниқ. Ҳукуматимиз шахсан Юртбошимиз томонидан айнан ана шу масалага алоҳида эътибор қаратилаётганлиги бутун бир миллатнинг тақдирига дахлдорлигидан далолат беради. Шу ўринда шу йил 15 июнь куни Тошкент шаҳрида "Ижтимоий барқарорликни таъминлаш, муқаддас динимизнинг софлигини асраш – давр талаби" мавзусида анжуман бўлиб ўтганини таъкидлаш муҳимдир. Юртбошимиз томонидан
кун тартибига қўйилган масаланинг мазмун- моҳиятида, яъни, ижтимоий-маънавий соҳани янада ривожлантириш, оилаларимиз, маҳаллаларимизда, бутун жамиятимизда соғлом муҳитни мустаҳкамлаш, ёшлар тарбияси, тинч-осуда ҳаётимизни, муқаддас динимиз поклигини асраш вазифаси бугунги кунда қандай улкан аҳамият касб этаётганини яна бир карра юракдан ҳис этдик.
Ўша учрашувда Юртимиз раҳбари томонидан кейинги йилларда халқимиз ўртасида кенг тарқалган “Ўз уйингни ўзинг асра!” деган даъватга бугун “Ўз болангни ўзинг асра!” деган қўшимча ундовнинг зарурлиги таъкидланди.
Чунки бугун замон шиддат билан ўзгараётган айни пайтда баъзи ёшларимиз учун меҳр-оқибат, ахлоқ-одоб тушунчалари бутунлай бегона бўлиб бораётганини кўриб кўрмасликка олишга ҳаққимиз йўқ.
Давлатимиз раҳбарининг тадбирда “ баъзан ҳаётда "ЗАГС", яъни, Фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органидан ўтмасдан туриб, пул эвазига яширинча шаръий никоҳ ўқитиш, хотин устига хотин олиш ҳолатлари ҳам, минг афсуски, учраб турибди.
Бир пайтлар ҳаётнинг ўзи рад этган кундошлик, қўшхотинлик балоси қандай хунук оқибатларга олиб келиши барчамизни ташвишга солиши керак. Атоқли адибимиз Абдулла Қодирий “Ўткан кунлар” романида кундошлик туфайли бутун бир оила бошига тушган фожиаларни жуда таъсирчан тасвирлаб бергани наҳотки сабоқ бўлмаган бўлса?” деган ташвишли фикрлари бугун барчани ўйлантириши шарт.

Ҳақиқатан ҳам тегишли давлат идорасида қонуний қайд этилмаган “никоҳ”дан туғилган фарзандларнинг тақдири, келажаги эртага нима бўлади? Табиийки, давлат қонунлари бўйича улар кўпгина ҳуқуқлардан маҳрум бўлиб қолади. Хусусан, оталикни белгилаш, туғилганлик тўғрисида гувоҳнома олиш, мерос ҳуқуқи, ўсиб-улғайганидан кейин боғчага, таълим муассасаларига қабул қилиш масалаларида қанчадан-қанча муаммолар пайдо бўлиши табиий ҳол. Энг ачинарлиси, меҳрга зор бундай болалар қалби кемтик бўлиб, ҳеч қачон баркамол бўлолмайди.

Имом-хатибларга қарата айтилган қуйидаги сўзларни эса шарҳлашга ҳожат йўқ албатта. “Сизлар Фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органидан берилган ҳужжатни кўрмасдан туриб, турли бойваччаларга шаръий никоҳ ўқиб бераётганингизда мана шундай ишингиз оилаларга қандай бахтсизлик, жамиятга қандай катта муаммо олиб келаётганини лоақал тасаввур қиласизларми ўзи?! “

Энг муҳими, ҳозирги кунда ҳаётимизда авж олаётган ана шундай хунук, ярамас ҳолатларга чек қўйиш мақсадида алоҳида қонун лойиҳаси ишлаб чиқилаётганлигини таъкидлаш муҳимдир. Бу қонунда Фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш органидан берилган ҳужжатга эга бўлмаган шахсларга шаръий никоҳ ўқиган ҳар қандай муллага, жиноий жазо бериш кўзда тутилади.
Бу қонун оиланинг муқаддаслигини таъминлаш учун муҳим ҳуқуқий асослардан яна бири бўлиши аниқ!

Насиба ТЎРАЕВА,
Кармана тумани ФҲДЁ бўлими мудираси
Тадбир
ЭКОЛОГИЯ БИЛИМДОНЛАРИ АНИҚЛАНДИЭКОЛОГИЯ   БИЛИМДОНЛАРИ АНИҚЛАНДИ
Ғиёсиддин НУРИДДИНОВ,
Вилоят Экология ва атроф –муҳитни муҳофаза қилиш
бошқармси масъул ходими

Маълумки, экология ва атроф-муҳит муҳофазаси ҳар қачонгидан ҳам долзарб вазифа бўлиб турибди. Ёш авлоднинг экологик билим ва маданиятини оширишга қаратилган тадбирлар кундан-кунга кўпаяётганлиги бу борадаги муаммолар ечимини топишга қаратилганлиги билан муҳим аҳамият касб этади.
Жумладан, “Ўзбекистон Республикасида ёшларга оид давлат сиёсатини амалга оширишга қаратилган қўшимча чора-тадбирлар дастури”нинг 85-бандида Ўрта махсус касб-ҳунар таълими маркази, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш Давлат қўмитаси, Ўзбекистон Экологик ҳаракати билан ҳамкорликда ўрта махсус касб-ҳунар таълими муассасаларидаги жамоалар ўртасида “Экология билимдони” танловини ташкил этиш ва ўтказиш режалаштирилганлиги ҳам ана шундай тадбирлардан бири бўлиб, унинг ижроси белгиланган муддатда таъминланаётганлигини алоҳида эътироф этиш мумкин. Шу муносабат билан жорий йилнинг 30 июнь куни мазкур тадбирнинг вилоят босқичи ўтказилди. Бунда вилоят босқичига йўлланмани қўлга киритган Навоий ва Зарафшон шаҳарлари ҳамда Нурота, Хатирчи Қизилтепа туманларидан келган ўрта махсус касб- ҳунар таълими муассасалари жамоалари экология соҳасидаги ўз билимларини синовдан ўтказишди.
Якуний босқичда Навоий шаҳри номидан беллашувга киришган НДПИ қошидаги 1-сон Академик лицей ўқувчилари ғолиб деб топилиб, танловнинг Республика босқичида иштирок этиш йўлланмасини қўлга киритишди.
Акс-садо
ЁПИҒЛИК ҚОЗОН ҚАЧОН ОЧИЛАДИ?ЁПИҒЛИК  ҚОЗОН  ҚАЧОН  ОЧИЛАДИ?
«Табиат ва ҳаёт” газетасининг 29 июндаги сонида чоп этилган Маруса Ҳосилованинг “ Иснод” сарлавҳали мақоласини ўқиб...
Манзура ҚЎЛДОШЕВА,
Хатирчи тумани ФҲДЁ бўлими мудири

Газетада эълон қилинган “Иснод” сарлавҳали мақолада маънавиятли, ориятли, ор-номусли ҳамюртларимизни хавотирга солиб , ўйлантириб юрган муҳим мавзу қаламга олинган.
Бугун замон шунчалик тез шиддат билан ўзгаряптики, унга ҳамоҳанг , ҳамқадам бўлиш катта огоҳликни талаб этмоқда. Бутун олам меники, дея айрим ёшларимиз тузатиб бўлмас хатоларга йўл қўяётганига қачонгача кўз юмиш мумкин? Бундай хунук ҳолатлар миллатимиз шаънига дахлдор бўлган тарбияга эътиборимизни янада кучайтиришимизни тақозо этаяпти. Айниқса, қизларнинг одоби ҳар бир оиланинг шаъни, қолаверса, бутун миллатнинг шаъни, ори -ғурури эканлигини бироз унутиб қўймадикмикин, дея ўйланиб қолдим мақолани ўқиб.
Хизмат юзасидан бизга мурожаат қилган айрим ёлғиз оналар кўз олдимга келди. Бир неча йил олдин фуқаролик ҳолати далолатномаларини ёзиш бўлимига янги туғилган чақалоғини кўтариб, туғилганлик ҳақидаги гувоҳнома ёзиб беришимни сўраб келган ўн саккиз ёшли қиз ёлғиз она сифатида ҳужжатларни расмийлаштиришимизни талаб қилганида, ёш экансиз, боланинг отаси қани, балки шошилмаганингиз маъқулдир, ҳеч бўлмаса оталикни белгилаш имкони бордир, дейишимга “отасининг бошқа оиласи, бола-чақаси, невараси бор” деган жавобни олиб, ҳайрон қолдим. Ўзидан 20 ёш катта, отаси тенги бола-чақалик, ҳатто неваралик эркакка ноқонуний хотин бўлишга уни нима мажбур қилди экан? деган саволга жавоб ололмадим. Оддий ҳақиқатни тасаввур қилдим. Ўзига ишонган, ор-номусли қиз аввало бировнинг бахтини ўғирламайди, кўра –била туриб бировнинг тинч уйини, оиласини бузмайди. Ёруғ юз билан оқ либосда чимилдиққа киришни орзу қилган бокира қиз хуфёна яшаш, никоҳсиз фарзанд орттириш, бировнинг эри билан ўғринча яшашдан ор қилади.
Минг афсуски, енгил яшашнинг айнан ана шу йўлини танлаган қизларнинг “ қуроли” бола. Бегуноҳ болани рўкач қилиб, “ оилангни бузаман, ишхонангга бориб шарманда қиламан” деган пўписалар албатта “гуноҳкор” эркакларнинг тиззасини қалтиратиши аниқ! Ёпиғлиқ қозон ёпиғлигича қолишини истаган бундай эркакларнинг чекига ёш хотинни боқиш, унга бошпана ва барча шарт-шароитларни яратиб бериш каби оғир вазифалар тушиши табиий. Бировнинг оиласини бузаётган қизларини инсофга чақириш ўрнига, “қизимга уйланмасанг, ёрдам бермасанг, ишдан ҳайдаласан, судга бериб, қаматиб юбораман” дегувчи оналар ҳам афсуски ор-номус деган тушунчалардан йироқлашиб кетмоқда.
Ёлғонга қурилган бундай хуфёна оилани янада “мутаҳкамлаш” учун дунёга келган иккинчи-учинчи фарзандлар ҳам шу маккор ёлғиз онанинг боласи бўлиб қайд этилади. Ёпиғлиқ қозон эса бир кунмас- бир кун барибир очилади...
Тўғри, ҳамманинг бахтли бўлгиси, фарзанд кўргиси келади. Бунга инсон боласининг тўла ҳаққи бор. Аммо ўзгаларнинг бахтсизлиги асосида қурилган бахт бахт эмаслигини ҳаммамиз яхши биламиз-ку.
Гоҳида яшин тезлигида бир-бирини ёқтириб қолиб, ота-онанинг розилигини ҳам олмай, ҳали турмуш ҳақида тўлиқ тасаввурга эга бўлмаган ёшларнинг турмуш қуришга қарор қилиб, никоҳдан ўтаётганлиги ва ҳали биринчи фарзанд туғилиб улгурмасдан ажралиш учун “югуриб” юрганларига ҳам шоҳид бўлганмиз. Ҳатто тўйгача ажралаб кетаётган йигит-қизлар борлиги ҳам афсуски факт.
Мақолада жуда тўғри таъкидланган. Кейинги йилларда яна бир иллат қизлар ҳаёси, ибоси йўқолиб бормоқда. Мактабни тугатиб, коллеж ва лицейларга ўқиш учун четдан келган қизларнинг аксарияти ота-она назоратидан чиқиб кетди. Ўзларини жуда эркин, ўта мустақил ҳисоблаб “кунгил”га келган ишни қилиб, кечирилмас хатоларга йўл қўяётганлигини бугун яширишнинг ҳожати йўқ. Фарзандини “гуноҳ қилса энг аввало кечирган” оналарнинг эл олдида юзлари қора бўлиб, мулзам бўлиб қолаётганлигига ҳам кўпчилигимиз гувоҳмиз. Қиз бола гулдан ҳам нозик. Унинг хазон бўлишига йўл қўйманг.
Маънавиятнинг илдизлари жуда чуқур. У авлоду аждодларга бориб тақалади. Маънавияти бутун оилаларнинг фарзандлари комил ва имонли, яхши хулқли бўлиши аниқ. Молу давлат бойлик, зебу зийнатлар фарзандларга яхши мерос бўлолмайди. Зеро, Ҳазрат Навоийнинг ҳикматларидан бирида шундай дейилади: “Элга молу дунё, шараф-шон обрў бўлмай, ҳаё билан одобгина шараф ҳисобланади. Чунки ёғиннинг бошланиши ҳаё бўлганидек, унинг ҳар қатраси тупроқни кимёга айлантиради.”
Рости кейинги вақтларда кўча ва хиёбонлардан ўтишга истиҳола қиладиган бўлиб қолдик, сабаби ҳали она сути оғзидан кетмаган ўғил- қизларнинг беўхшов қилиқлари, беҳаё ҳаракатларини кўриб, биз уялаяпмиз, улар эса уялиш у ёқда турсин, ҳатто пинагини ҳам бузмаслигини кўриб, наҳотки ўзбек миллати шу қадар маънавий таназзулга юз тутаётган бўлса, деб ўйланиб қоламиз. Ёшлар билан учрашувларда ҳар доим қизларнинг одоби, ўз шаъни ва қадр-қимматини баланд кўтариш энг муҳим вазифа эканлигини уқтиришга ҳаракат қиламиз. Ёшликда қўйилган ножўя қадам бутун келажакни, ҳаётни барбод қилиши мумкинлигини тушунтирамиз. Аммо бу ҳаракатлар, бу уринишларнинг самараси жуда кам бўлаяпти. Бунинг учун аввало оиланинг ролини, ота-онанинг фарзанд тарбиясидаги бурчини янаям ошириш зарур. Жамоат жойларида шундай хунук манзараларни кўриб кўрмасаликка олмайлик, ёшларни ақлу ҳушини йиғиб олишга чақиришни ўз фуқаролик бурчимиз, деб ҳисоблайлик! Шунда уларни тўғри йўлга бошлаган, уларнинг одоб ва ахлоқ нормаларига риоя қилишларига ёрдам берган бўламиз.
Шу ўринда ҳурматли ота-оналаримизга фарзандингизга жиддийроқ эътибор беринг, улардаги ўзгаришларга бефарқ бўлманг, болангизга тўғри йўлни кўрсатинг, деган бўлардик!
Бугун Юртбошимизнинг “Ўз болангни ўзинг асра!” деган даъватлари ҳар бир ота-онанинг, ҳар бир фуқаронинг қалбидан, юрагидан жой олиши шарт! Юртимиз раҳбари “ Бунинг учун бу масалани, яъни ота-оналарнинг фарзандлар тарбияси учун масъулияти ва бурчини ҳуқуқий асосда мустаҳкамлаб қўйиш вақти келди” деб жуда тўғри таъкидладилар.
Фарзандларимизни шу муқаддас юртга, шу садоқатли элга муносиб маънавиятли, маърифатли, ор-номусли қилиб тарбиялаш ҳар биримизнинг Ватан олдидаги бурчимиз эмасми?
НАВОИЙДА    “ТОЗА  ҲУДУД” корхонаси 			     ўз фаолиятини бошладиНАВОИЙДА “ТОЗА ҲУДУД” корхонаси
ўз фаолиятини бошлади

Малика МАМАДИЯРОВА,
Вилоят Экология ва атроф муҳитни
муҳофаза қилиш бошқармаси
Ер ва Сув назорати бўлими бошлиғи

Вилоятимизда «Тоза ҳудуд» давлат унитар корхонасини ташкил этиш бўйича йўл харитаси асосида бир қатор ишлар амалга оширилди.

Маълумки, мамлакатимизда барча соҳалар қаторида экология ва атроф- муҳит муҳофазаси борасидаги ислоҳотлар ҳам янги босқичга кўтарилди. Президентимизнинг 2017 йил 21 апрелдаги “2017-2021 йилларда маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимини тубдан такомиллаштириш ва ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПҚ-2916-сонли қарори ижросини таъминлаш юзасидан Навоий вилояти ҳокимининг 2017 йил 5 майдаги “Чиқиндилар билан боғлиқ ишларини амалга ошириш тизимини тубдан такомиллаштириш ва ривожлантириш, муносиб яшаш шароитларини яратиш, вилоятда санитар ва экологик вазиятни яхшилаш, аҳоли турмуш даражаси ва сифатини янда ошириш” мақсадида Қ-148-сонли қарори қабул қилинди.
Вилоят Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси томонидан мазкур қарор ижросини таъминлаш мақсадида 2017-2021 йилларда маиший чиқиндиларни йиғиш, сақлаш, қайта ишлаш ва утилизация қилиш тизимини такомиллаштиришга доир тадбирлар режаси ишлаб чиқилди.
Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш давлат қўмитасининг йиғилиш баённомасида ишчи гуруҳлар шакллантирилган бўлиб, амалга оширилиши зарур бўлган ишлар ҳам тасдиқланган. Вилоят Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси томонидан ишлаб чиқилган янги ташкил этилаётган “Тоза ҳудуд” давлат унитар корхонасининг намунавий Устав лойиҳасига асосан вилоят “Тоза ҳудуд” ДУКнинг Устави ишлаб чиқилди ва 2017 йилнинг 9- июнида Навоий шаҳар “Ягона дарча” маркази томонидан рўйхатга олинди. Шунингдек, “Тоза ҳудуд” давлат унитар корхонасининг шаҳар ва туман филиалларининг Низомлари тасдиқланди, Ипотека Банк Навоий вилояти филиалида ҳисоб рақамлари очилди. “Тоза ҳудуд” давлат унитар корхонасининг туман, шаҳар филиалларига раҳбарликка номзодлар туман ва шаҳар ҳокимларининг тавсиясига асосан тайинланди.
Ўзбекистон Республикаси Бош вазири А.Арипов раислигида 2017 йил 31 май куни ўтказилган “Чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимини мувофиқлаштириш ва такомиллаштириш бўйича” Республика комиссиясининг 1-сонли мажлис баённомасида Навоий шаҳрида чиқиндиларни йиғиш, олиб чиқиш, саралаш, зарарсизлантириш ва қайта ишлаш лойиҳаларини амалга ошириш учун “Бережливость” ХИЧ корхонаси хизмат кўрсатиши назарда тутилган.
Бизнес-режада даромад ва харажатлар прогноз кўрсаткичларини, йўл хариталарини, махсус техникаларнинг маршрутлари графикларини ишлаб чиқиш, маиший чиқиндиларни тўплаш ва олиб чиқиб кетиш хизмати абонентларини юридик ва жисмоний шахсларни тўлиқ қамраб олиш назарда тутилган. Қарорда келтирилган намунавий структура асосида вилоят “Тоза ҳудуд” ДУК ва шаҳар, туман филиалларининг штат жадваллари ишлаб чиқилди. Ҳудудий Ободонлаштириш бошқармалари таркибидаги “Санитар тозалаш” участкаларининг мавжуд асосий воситалари тўлиқ хатловдан ўтказилиб, “Тоза ҳудуд” ДУК балансига қабул қилиб олиш юзасидан ҳудудларда бир қатор ишлар якунига етказилмоқда.
“Тоза ҳудуд” чинакамига ҳудудларимиз тоза-озодалигини таъминлайдиган корхона бўлиши аниқ.
Экотуризмни ривожлантириш- давр талаби
БАЛИҚ ОВИ ТАНЛОВИ
кўтаринки байрам руҳида ўтди
Навоий вилояти табиатининг ўзига хос ранг-баранглиги билан республикамизда алоҳида ўрин эгаллайди. Бир томонда Қизилқум саҳ-роси чўллари, бир томонда осмонўпар Нурота тоғ тизмалари ҳамда Зарафшон дарёсининг ўрта қисмида бой ва турфа хил деҳқончилик далалари ястаниб ётиши, бол томган боғлари билан яна ҳам тароватли, саховатли замин эканлигидан далолат беради. Зарафшон дарёси билан биргаликда Айдаркўл, Шўркўл, Тўдакўл сингари кўплаб йирик сув манбалари вилоят табиатининг янада ранг-баранг бўлишига катта ҳисса қўшмоқда.
Вилоятимизнинг инсоният тамаддунига катта ҳисса қўшган қадимий ва бетакрор тарихи ҳам мақтанса арзигулик. Булар Сармишсой дарасидаги ибтидоий қоятош суратлари, Учтут чақмоқтош шахталари, Работи Малик карвонсаройи ва Сардоба, Қосим Шайх Азизон хонақоҳи ва Нуротанинг ноёб меъморий обидалари бебаҳо ва бетакрор маданий мерос эканлигини бутун дунё эътироф этмоқда, десак асло янглишмаймиз.
Бу тарихий ва табиий ноёб жойларга маҳаллий сайёҳларни кўпроқ жалб қилиш учун турли тадбирлар ва мусобақалар уюштирилмоқда. Жумладан, яқинда “Маҳлиё Кармана гўзали” масъулияти чекланган жамиятига қарашли Зарафшон дарёси соҳилига яқин ҳудудда жойлашган балиқчилик кўлида табиат қўйнида ўтказилган тадбир ҳам маҳаллий сайёҳларга ниҳоятда манзур бўлди.
“Ўзбековчибалиқчи” спорт бирлашмаси Навоий вилоят бўлими томонидан вилоят Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси билан ҳамкорликда ҳаваскор балиқчилар ўртасида ўтказилган мусобақа “Ҳаваскор балиқ ови-спорт турини оммалаштириш, ёш ҳаваскор балиқчиларнинг маҳоратини ошириш орқали янги аъзоларни бирлашма сафига жалб этиш” мавзуси ва мақсадига бағишланди.
Ҳақиқатан ҳам турли танлов ва тадбирларнинг ўтказилиши ҳаваскор балиқчилар сафининг тобора кенгайишига ёрдам бермоқда. Мисол учун мазкур бўлимда аъзолар сони 2012 йилда 1300 тани ташкил этган бўлса, ҳозирги кунга келиб 1700 тадан ортди. Бўлимга тегишли овчилик хўжаликлари 2012 йилда 4 та бўлган бўлса, айни кунга келиб 6 та овчилик ва балиқчилик хўжалиги янгидан фаолият олиб боришига эришилди. Бўлимга аъзо бўлганларнинг 25 фоизга яқини 30 ёшга кирмаган ёш балиқчи ва овчилар ҳисобланади.
-Бундай тадбир вилоятимизда ҳар йили ўтказилади,- дейди бирлашманинг Навоий вилояти бўлими бошқаруви раиси Улуғбек Ҳамидов.-Бу йилги танлов ҳам кўтаринки руҳда ўтди. Тадбирда вилоятимизнинг турли шаҳар ва туманларидан 30 га яқин ҳаваскор балиқчилар иштирок этиб, кўлда балиқ ови мусобақаси икки соатдан ортиқ давом этди. Натижаларга кўра, 1-ўрин 29 дона балиқ тутган Муродулло Аззамовга, 2-ўрин 9 дона балик тутган Ғулом Раджабовга, 3-ўрин эса энг катта балиқ тутган ҳаваскор балиқчи Ғиёс Шерқуловга насиб этди. Ғолиблар Фахрий ёрлиқ ҳамда эсдалик совғалари билан тақдирландилар.
Табиат қўйнида балиқ овлашнинг ўзгача гашти бор. Ўзининг севимли машғулоти билан шуғулланиш ҳар қандай кишига завқ бериши табиий. Сергей Шурыгин ҳам ана шундай балиқ овига меҳр қўйганлардан. У жисмоний имконияти чекланган бўлишига қарамасдан танловда фаол иштирок этиб, ташкилотчиларнинг эътирофи ва эътиборига сазовор бўлди. Танловнинг энг ёш ҳаваскор балиқчиси Сардорбек ҳам бу тадбирдан жуда катта таассурот олди. У кўлдан энг кичик балиқни қармоққа илинтирган бўлса-да, катта орзулар йўлида эканлиги билан кўпчиликнинг ҳавасини келтирди.
Танлов баҳонасида табиатдан баҳра олишга муяссар бўлган иштирокчилар бир пиёла чой устида бадиий ҳаваскорлик жамоаларининг концерт дастурини тинглаб дам олишди.

МАҲАЛЛИЙ САЙЁҲЛАР УЧУН
янги қулайликлар
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. Мирзиёевнинг 2017 йил 28 март куни Навоий вилоятига ташрифи давомида берилган топшириқлари ва кенгайтирилган тарзда ўтказилган мажлис баёнининг 52-бандида Қизилтепа туманидаги Тўдакўл сув омбори соҳилларида дам олиш инфратузилмаси объектлари учун ер ажратиш ва уларни яратиш лойиҳаларига тадбиркорларни жалб қилиш ва ҳудуд салоҳияти юксаклигини маҳаллий сайёҳлар учун тарғибот қилиш борасида амалий ишлар олиб борилди.
Қизилтепа туман ҳокимининг жорий йилнинг 20 июндаги қарори билан икки нафар тадбиркорга 65 гектар ер ажратилди. Яқин кунларда қурилиши мўлжалланаётган бу мажмуада меҳмонхона, чўмилиш ҳавзаси, сауна, ресторан ва томоша майдони барпо этилади. Бундан ташқари, у ерда катамаронда сайр, балиқ овлаш, туяда сайр, миллий услубда мастер класс асосида таомлар тайёрлаш, томошагоҳда турли кўнгилочар тадбирлар ташкил этилиши кўзда тутилмоқда. Бу хайрли ишлар амалга ошса Буюк Ипак йўли ўтган ҳудудда ички туризм янада ривожланиши аниқ.

Ўз мухбиримиз.